Godsdienst in Nederland: Christendom leidt, maar "Geen" stijgt

Het christendom blijft de grootste godsdienstige affiliatie in Nederland, maar het land is een van de meest seculiere ter wereld. Het landschap is in twee generaties dramatisch verschoven.

Huidige verdeling (CBS / KASKI / European Social Survey, 2022–2023)

• Geen godsdienst: ~55–57% (grootste enkele categorie)
• Christendom (totaal): ~38–41%
  • Rooms-katholiek: ~18–20%
  • Protestants (PKN + kleinere denominaties): ~13–15%
  • Overig christelijk: ~3–5%
• Islam: ~5–6%
• Hindoeïsme / Boeddhisme / Jodendom / Overig: ~3–4% gecombineerd

Belangrijke nuance

"Christelijke" affiliatie weerspiegelt vaak cultureel erfgoed of doop, niet actieve praktijk. Wekelijkse kerkbezoek is ~3–4% voor katholieken, ~6–7% voor protestanten. De Protestantse Kerk in Nederland (PKN, 2004 fusie) is de belangrijkste protestants lichaam.

Regionale patronen

• Bijbelgordel (Zeeland, Veluwe, Overijssel, delen van Friesland/Gelderland): Hervormd protestants bastion, hogere bezoeking, conservatieve sociale waarden.
• Randstad (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht): Sterk seculier, divers, katholieke pluraliteit in sommige districten.
• Zuid (Limburg, Noord-Brabant): Historisch katholiek, nu grotendeels cultureel katholiek.

Islam in Nederland

Voornamelijk Turkse en Marokkaanse herkomst (1960s–70s gastarbeiders), plus vluchtelingen (Somali, Afghaan, Syrisch), bekeerden, en studenten. Moskeeën ~500. Debatten over integratie, godsdienstonderwijs, en radicalisering vormen het publieke debat.

Wettelijk kader

Grondwet garandeert godsdienstvrijheid. Staat is neutraal; geen staatskerk. Godsdienstige scholen (protestants, katholiek, islamitisch, joods, hindoeïstisch) ontvangen volledige overheidsfinanciering als ze normen halen.

Nederland: historisch Calvijns, cultureel katholiek in het zuid, nu meerderheid niet-godsdienstig – met godsdienst die nog steeds scholen, feestdagen, en politiek vormt.