Wat gebeurde toen Italië in 1943 overgaf: Bezetting, Burgeroorlog, en Hergeboorte

De Directe Nasleep van 8 September

De aankondiging van het Wapenstilstand van Cassibile op 8 september 1943, ketende een kettingreactie af die Italië herschuf. Het Fascisme regime instortte; Koning Victor Emmanuel III ontsloeg Mussolini en benoemde Marechal Pietro Badoglio tot Eerste Minister. De Fascisme Partij werd ontbonden, zijn symbolen verboden. Maar het wapenstilstand was geen vredeverdrag—het was een militaire overgave die een machtsvacuüm liet dat de Duitsers onmiddellijk vulden.

De Italiaanse Sociale Republiek (RSI)

Gered uit gevangenschap door Duitse parasjagers (Operatie Eik), werd Mussolini in september 1943 geïnstalleerd als hoofd van de *Repubblica Sociale Italiana* (RSI) in Salò aan het Gardameer. Deze marionetstaat controleerde noord- en centraal-Italië onder Duitse toezicht. Het verhef eigen militaire divisies (de *Esercito Nazionale Repubblicano*) en een brutale geheime politie. De RSI duurde tot april 1945, toen Mussolini gevangen genomen en geëxecuteerd werd door partizanen bij het Comomeer.

Geallieerde Bezetting en de Italiaanse Veldtocht

De Geallieerden landden bij Salerno (Operatie Avalanche) op 9 september 1943, startend een gruwelijke 20-maandse veldtocht op het schiereiland op. De Gustav Lijn (Monte Cassino), de Anzio-landing, de bevrijding van Rome (4 juni 1944), de Gotische Lijn, en de laatste Lente 1945 offensief waren de grote fasen. Het terrein, weer, en vastberaden Duitse verdediging maakten het een van de duurste veldtochten op het Westfront.

De Italiaanse Burgeroorlog

Gelijktijdig woedde een wrede burgeroorlog. Het Italiaanse Verzet (*Resistenza*)—communisten, socialisten, liberalen, katholieken, monarchisten, en autonome banden—vocht Duitse bezetters en RSI-fascisten. Het was een bevrijdingsoorlog, maar ook een klasstrijd en een rekening afsluiten. Schattingen geven 50.000–70.000 partizanen gedood; burgerlijke slachtoffers door vergeldingsacties (bijv. Marzabotto, Sant'Anna di Stazzema) waren gruwelijk. De RSI's collaboratieve machten pleegden gruwelen en deporterden joden en politieke tegenstanders.

Medestrijd en Bevrijding

Op 13 oktober 1943 verklaarde de Badoglio-regering oorlog aan Duitsland. Het Italiaanse Medestrijdersleger (*Esercito Cobelligerante Italiano*) werd gevormd uit troepen in het zuiden, uiteindelijk verschillende gevechtsgroepen (Cremona, Friuli, Folgore, Legnano) inzetten die onder Geallieerd commando vochten. Hun bijdrage was politiek vitaal voor Italië's naoorlogse status.

Rome viel in juni 1944; Florence in augustus; de Gotische Lijn doorbroken in april 1945. De algemene opstand (25 april 1945) bevrijdde Milaan, Turijn, en Genua voordat Geallieerde troepen aankwamen. Duitsland gaf op in Italië op 2 mei 1945.

Naoorlogse Reconstructie en de Republiek

Italië kwam er verwoest uit: steden gebombardeerd, infrastructuur vernield, samenleving gescheurd. Een 1946 institutioneel referendum schaffde de monarchie af (54% tegen 46%) en vestigde de Republiek. De 1948 Grondwet, opgesteld door een Constituerende Vergadering, vestigde democratische principes. Het Marshallplan, grondhervorming (gedeeltelijk), en het "economische wonder" van de jaren 1950-60 herbouwden het land, maar de wonden van 1943–45—politiek, sociaal, en moreel—namen decennia om te genezen.