Yucatán-schiereiland feitenkaart

Het Yucatán-schiereiland scheidt de Caraïbische Zee en de Golf van Mexico, in het zuidelijkste deel van Mexico. Drie federale staten delen het gebied: Yucatán, Campeche en Quintana Roo. Delen van Belize en Guatemala liggen ook op het schiereiland. Cancún ligt in zuidoost-Yucatán, in Quintana Roo, samen met de meerderheid van hotels en toerisme-industrie.

Klimaat, Geologie en Stranden

• Het schiereiland is een kalksteenplateau met uitgebreide grot- en dolinesystemen. Stranden bestaan uit geërodeerde kalksteen → fijn wit zand. Meeste kustlijn = zandstrand, met mangrovezwammen en kalksteenklijpen. Noordelijk in de Golf van Mexico: Alvarez-theorie plaatst impactkrater van dino-uitstervingsgebeurtenis. Tropisch klimaat, jaargemiddelde ~27°C, weinig variatie. Incidentieel orkanen. Moeilijk te cultiveren: dunne bovengrond, torrenlijke regen loopt snel af. Enige zoetwaterbron in Mayatijd: cenotes (dolines) overal.

Geschiedenis

• Maya-beschaving start ~2500 v.Chr. op Yucatán. Tussen 300-900 n.Chr.: verschillende steden gebouwd. 987: Tolteken arriveren, mengen met Maya, domineren uiteindelijk. Mayacultuur = stadstaten die oorlog voerden. Na dominatie: Mayapan en Cocom-tribu heersen tot mid-13e eeuw (vervalt oogsten). Spaanse ontdekkers 1511, na pogingen verovering 1537. >30 Franciscanenklosters voor missionarissen, bekeering tot katholicisme. Opstanden na harde behandeling Indianen, alle onderdrukt. Na Mexicaanse onafhankelijkheid: Yucatán eerst onafhankelijk gebied binnen Mexico, later staten (1e helft 19e eeuw). Vroege staatkunde: conflicten (federalistisch-centralistisch, liberaal-conservatief, inheemse opstanden). Laatste opstand 1937 → federale grondhervorming, gemeenschappelijke gronden aan Indianen. Economische ontwikkeling ongelijk: toerisme boom in Quintana Roo (geconcentreerd in Cancún).

Hotels, Toerisme en Transport

• Vluchten naar Yucatán uit Mexico, VS, Europa (vooral Cancún internationaal). Ook internationale luchthavens in Mérida, Cozumel, Chetumal; nationaal in Campeche. Van Cancún: tolweg 4 banen door schiereiland via Mérida naar Campeche. 7 tolhekjes, beveiliging aan grenzen. Meeste hotelkamers in Cancún en Cozumel (Quintana Roo), sinds 1970s toeristische ontwikkeling → grote bestemming met internationaal vliegveld.

Campeche

• Staat Campeche waarschijnlijk genoemd naar Mayaworden voor 'slang' en 'tekens'. Hoofdstad: Campeche. Mexicaanse staat sinds 1862. Oppervlakte 56.788 km² (vergelijkbaar Iowa). 405 km kustlijn met Isla del Carmen, Jaina, Triángulo, Cayo Arcas. Bergen in noord/oost, vlakke vlakte zuidwaarts. Kleine meren, cenotes, lagoons aan kust, rivieren. ~600.000 inwoners, 85% Spaans moedertaal, rest Mayas. Meeste rooms-katholieken.

Yucatán (staat)

• Staat Yucatán sinds 1824. Hoofdstad Mérida. Oppervlakte 43.380 km². Laagland op kalksteenafzetting met dolines/ondergrondse meren. Lange witte zandstranden, mangrovebossen. Klein regenwoud aan grens Campeche. ~1,6 mln inwoners, meeste Spaans, ~37% inheemse talen. 75% rooms-katholiek. Economie: diensten, voedselverwerking, textiel. Paar US-assemblagefabrieken. Hoofdstad Mérida gebouwd op oude Mayaruïnes; Mayastenen in kathedraal gebruikt.

Quintana Roo

• Quintana Roo losgemaakt van Yucatán, autonoom sinds 1931. Oostelijkste deel schiereiland. Oppervlakte 42.030 km². Hoofdstad Chetumal. ~900.000 inwoners, meeste Spaans, ~23% Mayas/inheems. 63% rooms-katholiek. Plat, zuidwest tot 200m boven zee. Lange witte stranden, koraalrif. Kustlagunes, grotten/cenotes inland. Industrie: 90% economische activiteit = toerisme. 25-28% van alle Mexicaanse toerisme gaat naar Cancún.

Natuur en Landbouw

• Oostelijk deel: droog, weinig vegetatie. Westelijk: regenwoud in Campeche (Calakmul Biosfeerreservaat, ~400 jaguars). Bomen: ceder, ceiba, pich, poak. Dieren: miereneters, porcupines, wasberen. Puma, jaguar, langstaartapen in regenwoud. Vogels: papegaaien, ara's, kardinalen, blauwe vogels. Naast regenwoud: 4 ecosystemen: bossen, savanne, mangroven, riffen. Bos: mahonie, ceder, Oost-Indisch palissander, palmbomen. Dieren: miereneters, spinnenaapjes, witstaartherten, tepezcuintles. Vogels: kalkoenen, papegaaien, duiven, nachtegalen. Savanne: weide/bosjes. Mangroven: amphibische/aquatische dieren (reigers, pelikanen, eenden, lamantijnen, alligators). Kalksteenrif: marien ecosysteem (vissen, koraal). Zwaar bewerkt. Hoofdgewassen: maïs, bonen, sorghum, sinaasappels, mango's, citroenen. Vee: runderen, varkens, paarden. Vruchtenteelt → honingleverancier. Kust: visvangst belangrijk. Hoofdvangen: zeebaars, octopus, haai.