Hoe Mexico onafhankelijk werd van Spanje: 1808–1821

Mexicaanse onafhankelijkheid ontvouwde zich in vier fasen over 13 jaar, getriggerd door Napoleons ontwrichting van Spaanse heerschappij.

1. Legitimitetskrisis (1808–1810)

• Napoleon binnenvalt Spanje (1808), zet Ferdinand VII af, installeert broer Joseph.
• Viceroyality Nieuw-Spanje splijt: peninsulares vs. criollos; geen erkende soeverein.

2. Hidalgo's volksopstand (1810–1811)

• 16 sept 1810: Pater Miguel Hidalgo's Grito de Dolores ontsteekt boeren/inheemse opstand.
• 80.000+ marscheren; vroege overwinningen; maar ongedisciplineerd, verslagen bij Calderón Brug (jan 1811).
• Hidalgo gearresteerd, ontpriesterd, geëxecuteerd (juli 1811).

3. Morelos' strategische campagne (1811–1815)

• José María Morelos (ex-priester, briljant tacticus) organiseert gedisciplineerde machten.
• Beheerst zuidelijk Mexico; bermt Congres van Chilpancingo (1813) — verklaart onafhankelijkheid, schaft slavernij af, kaste.
• Gevangen (1815), geëxecuteerd.

4. Elitecompromis: Plan van Iguala & Verdrag van Córdoba (1821)

• Koninklijke officier Agustín de Iturbide schakelt kant; verbindt zich met Guerrero (opstandsleider).
• Plan van Iguala (feb 1821): Drie Garanties — Onafhankelijkheid, Katholiek, Eenheid (criollos + peninsulares).
• Verdrag van Córdoba (aug 1821): Laatste viceroy O'Donojú ratificeert onafhankelijkheid.
• 27 sept 1821: Leger van Drie Garanties betrekt Mexico-Stad.

Nageslacht

• Iturbide gekroond tot Keizer Agustín I (1822); gevestigd 1823.
• Republiek ingesteld (1824); decennia instabiliteit, buitenlandse interventies, territoriaal verlies (Texas, ZW VS).

Onafhankelijkheid werd gewonnen niet door volksrevolutie alleen, maar door een creool-koninklijk pact dat eliteprivileges behield.