Mens-Milieu Interactie in Sri Lanka: Druk & Reacties

Sri Lanka, een tropisch eiland (65.610 km²) voor het zuiden van India, vertoont intense mens-milieu dynamiek gevormd door topografie, klimaat, en ontwikkeltraject.

1. Landbouw & Grondgebruik (Dominante Interactie)

• Natte Zone (ZW): Plantagegewassen – Thee (centrale hooglanden), Rubber, Kokos (laaglanden). Kleine boeren dominant. Bodemerosie op steile hellingen.
• Droge Zone (N/O): Oude hydraulische beschaving – **tank (wewa) cascaad systemen** voor rijst. Modern Mahaweli Diversion (1970s) vergrootte irrigatie. Grondwateruitputting, verzilting.
• Ontbossing: Bosbedekking 70% (1900) → ~30% (2020). Drijvers: plantages, chena (wandelende landbouw), inname, edelsteenmijnbouw. Fragmentering bedreigt endemische soorten.

2. Waterhulpbronnen

• 103 rivierbekkens. **Per capita beschikbaarheid dalend** (2.500 m³/jaar → stresdrempel).
• Vervuiling: Agrochemicaliën (CKDu – Chronische Niersiekte onbekende etiologie in NCP), industriële afvalstoffen, stedelijke rioolwater.
• Waterkracht ~35% elektriciteit; klimaatkwetsbaarheid (droogte).

3. Biodiversiteit & Behoud

• Hotspot: Westelijke Ghats/Sri Lanka. Hoge endemisme (16% flora, 50%+ amfibieën/reptielen).
• Bedreigingen: Habitatverlies, mens-dier conflict (olifanten, luiperds), wilderjacht, invasieve soorten (Prosopis, waterhyacint).
• Beschermde Gebieden: 26 nationale parken, 61 reservaten, 3 biosfeerreservaten (Sinharaja, Hurulu, Bundala). 30% land onder een of andere bescherming.

4. Verstedelijking & Industrie

• Westelijke Provincie (Colombo) = 28% bevolk, 45% BBP. Verkeersdrukte, luchtverontreiniging (PM2,5), vast afval crisis (Meethotamulla instorting 2017).
• Industriezones (Katunayake, Biyagama, Horana) – afvalwaterbeheer verbeterend maar gaten blijven.

5. Kust- & Mariene Systemen

• Toerisme concentratie (Zuid/West kusten). Zandmijnbouw, koraalmijnbouw (historisch), mangroveverlies (garnalenzucht), plasticvervuiling.
• 2004 Tsunami herschreef beleid: Coastal Zone Management Plan, afstandsregels.

6. Klimaatverandering

• Zeelevelsstijging bedreigt laaggelegen gebieden (Jaffna, Colombo, Galle).
• Toegenomen cycloonintensiteit (zeldzaam maar stijgend).
• Neerslagvariabiliteit: intensere natte periodes, langere droge periodes – impact thee, rijst, hydro.

Bestuur

Central Environment Authority (CEA), Mahaweli Authority, Bosdienst, Dienst Wildlife Conservation, Urban Development Authority. Implementatiegat blijft bestaan.