Wat de Taïno's bouwden: Architectuur, infrastructuur en ambacht

De Taïno's (Arawak-volk van de Grote Antillen en Bahama's) waren geavanceerde bouwers en ingenieurs:

1. Dorpen (yucayeques): Georganiseerd rond centraal plein (batey). Cacique's (hoofd) grote caney (rechthoekig) en bohíos (circulair) voor gezinnen. 100s–1000s inwoners.
2. Bohíos (Huizen): Paal-en-balk, rietgedekte palmdak, wattle/daub of palmmuur. Rond (gezin) of rechthoekig (cacique). Verhoogde vloeren, ventilatie. Orkaanbestendig.
3. Ceremoniële centra: Pleinen met stenen afgebakende banen, cemi (godheid) schrijnen, processiewegen. Astronomische uitlijning.
4. Bateyes (Balbanen): Rechthoekig, stenen randen. Batey spel (rubberbal, heup/elleboog) — ritueel, sport, conflictoplossing. Uniek voor Caraïben.
5. Kano's (canoa): Uitgehakte boomstam (ceder, mahonie). Tot 150 personen. Tusseneilandse reis, visvangst, handel. Columbus was verbijsterd.
6. Steenwerk: Petrogliffen (spiralen, gezichten), monolieten, keltes, bijlen, stampen/mortel. Geen grote bouwwerken.
7. Landbouw: Conucos (opgeworpen velden) voor juca/cassave (hoofdvoedsel), maïs, bonen, pompoen, zoete aardnoot, pinda's, tabak, katoen. Irrigatie, drainage.
8. Vistechnieken: Visweken, vallen, netten, haken, remora (zuigvis) aanlijn, gif (barbasco).
9. Pottenbakkerij: Dunwandig, polychroom (wit/rood/zwart), zoomorfe/antropomorfe adornos. Saladoid → Ostionoid stijlen.
10. Versiering: Goud (guanín), koper, schelp (Strombus, Spondylus), steen kralen. Hangertjes, oorspoelen, neusplugs. Status/ritueel.

Taïno-ingenieurswerk balanceerde orkaanweerstand, tropische ventilatie en sociale cohesie. Hun nalatenschap blijft in Caraïbisch vocabulaire (canoa, hamaca, barbacoa, huracán, tabaco, batey) en genetica.