Constantinopel was nooit de hoofdstad van Rome — Het was de hoofdstad van het Oosterse Romeinse Rijk

Een veelvoorkomende misvatting corrigeren

Constantinopel diende nooit als hoofdstad van het Romeinse Rijk als geheel. De reeks hoofdsteden is genuanceerder:

Diokletiaans Tetrarchie (285 n.Chr.)

• West: Mediolanum (Milaan), later Ravenna.
• Oost: Nicomedia (İzmit, Turkije).
• Rome behield symbolisch prestige maar was geen administratieve hoofdstad meer.

Constantijn I (330 n.Chr.)

Herstichtte Byzantium als Constantinopel ("Stad van Constantijn"). Het werd de hoofdstad van het Oosterse Romeinse Rijk — een distincte politieke entiteit na de definitieve splitsing in 395 n.Chr.

Parallelle hoofdsteden (395–476 n.Chr.)

• Westelijk Rijk: Ravenna (vanaf 402).
• Oosterlijk Rijk: Constantinopel.

Na 476 n.Chr.

Het Westelijke Rijk viel uiteen. Het Oosterse Rijk — wat historici het Byzantijnse Rijk noemen — voortduurde met Constantinopel als hoofdstad tot de Ottomaanse overname in 1453.

Waarom de verwarring?

• Constantinopel was gesticht door een Romeinse keizer op de plaats van een Griekse stad.
• Zijno inwoners noemden zich Rhomaioi (Romanen) tot het einde.
• Het bewaarde Romeins recht, administratie en christendom.

Maar politiek was het de hoofdstad van de Oosterse helft, niet van het verenigde Rome van de Republiek of vroege Principaat.