Wie controleerde Amerikaans Samoa vóór de VS? Duitsland (1900–1914)

Direct vóór VS-controle: De oostelijke Samoaanse eilanden (Tutuila, Aunu'u, Manu'a) waren **geen** Duits protectoraat. De 1899 Dripartijtconventie toeilde hen *direct* aan de Verenigde Staten. Duitsland ontving de westelijke eilanden (Upolu, Savai'i) — **Duits Samoa (1900–1914)**.

Tijdlijn van controle

• Pre-1899: Onafhankelijke Samoaanse koninkrijken/hoofden; betwist door Duitsland, UK, VS.
• 1889–1899: Dripartijt Condominium (Verdrag van Berlijn) — gezamenlijk beheer, chaotisch.
• 1899 (dec): Dripartijtconventie verdeelt archipel.
• 1900 (17 apr): Tutuila hoofden tekenen Akte van Cessie → **VS Marinebeheer begint**.
• 1900–1914: **West-Samoa = Duitse kolonie**. Oost-Samoa = **VS marinestation**.
• 1914: NZ inneemt Duits Samoa (Eerste Wereldoorlog). Wordt NZ mandaat (1920) → trust territory (1946) → onafhankelijk Samoa (1962).
• 1951: VS Marine → Dept. van Binnenlandse Zaken (burgerlijk beheer).
• 1978: Eerste gekozen gouverneur.

Correctie

De bronbewering "Amerikaans Samoa was een Duits protectoraat 1900–1914" is **onjuist**. Het verward de twee helften van de 1899 verdeling. **Duits Samoa** (westelijke eilanden) was het Duitse protectoraat. **Amerikaans Samoa** (oostelijke eilanden) is onder VS-controle sinds 1900.