Hoe heten lange, smalle zee-inhammen met steile kliffen?

Vormingsproces

1. Glaciale uitholling: Tijdens ijtijden houwen dalgletsjers U-vormige trogen diep onder zeeniveau.
2. Zeestijging: Post-glaciale smeltwatervloed de trog, creëert een zoutwaterinham.
3. Drempel: Een gedoken terminale morene aan de monding creëert vaak een ondiepe drempel, die diepe wateruitwisseling beperkt.

Belangrijkste kenmerken

• Diepte: Vaak 200–1.300 m (dieper dan aangrenzend plat).
• Steile wanden: Bijna verticale kliffen die 1.000+ m opstijgen.
• Gestratificeerd water: Zoet oppervlaktelaag (rivierinvoer) over gistend, anoxisch diep water.
• Hoge breedtes: Vooral 50°–70° N/Z (Noorwegen, Chili, Nieuw-Zeeland, Alaska, Groenland, Canada, Antarctica, Schotland, IJsland).

Beroemde voorbeelden

• Noorwegen: Sognefjord (langst/diepst), Geirangerfjord, Nærøyfjord (UNESCO).
• Chili: Patagonische fjorden (complex archipel).
• Nieuw-Zeeland: Milford Sound, Doubtful Sound (Fiordland).
• Alaska: Glacier Bay, Tracy Arm, Kenai Fjords.
• Groenland: Scoresby Sund (grootste systeem).
• Canada: Saguenay Fjord (Quebec), kust BC fjorden.

Ecologisch & Menselijk Belang

Fjorden zijn hoog-productieve ecosystemen (opwelling bij drempels), cruciaal voor visserij, aquacultuur (zalm), scheepvaart (beschermde diepwaterhavens), toerisme, en koolstofopslag. Ze zijn wakers van klimaatverandering (glaciale krimp, zuurstofverlies).