Traditioneel dieet van de San (Boesmannen)

De San (of Boesmannen) van het zuidelijk Afrikaanse Kalahari-woestijn zijn onder de laatste jager-verzamelaarsmaatschappijen ter wereld. Hun dieet weerspiegelt diep ecologische kennis en seizoensgebonden mobiliteit.

Primaire voedselbronnen

1. Wild (Eiwitten & Vetten)

• Antilopen (springbok, gemsbok, koedoe, duiker, steenbok)
• Kleine zoogdieren (hazen, springhazen, porcupines, grondeekhoorns)
• Vogels (parelhoen, francolien, zandkwartel)
• Reptielen (schildpadden, hagedissen, slangen)
• Jacht: Gifpijlen (van keverlarven), uithoudingsjacht, vallen.

2. Insecten & Larven (Hoogwaardige eiwitten)

• Mopane-rupsen (Gonimbrasia belina) — seizoensvast, gedroogd/verhandeld.
• Termieten (gevleugelde), sprinkhanen, kevers, mieren — verzameld, geroosterd, heel gegeten.

3. Wilde planten (Koolhydraten, Vitaminen, Geneeskracht)

• Wortels/Knollen: !Kung "!naba" (Cyperus esculentus), "||gam" (Dioscorea), "tsin" (Raphionacme).
• Vruchten/Bessen: Tsamma-meloen (Citrullus lanatus — wilde watermeloen, vitale waterbron), maroela (Sclerocarya), grewia, bessen.
• Noten/Zaden: Mongongo (Ricinodendron) — hoog vet/eiwit, basisvoedsel.
• Gommen/Harsen: Acacia, Commiphora — gekauwd voor nutriënten.

4. Honing (Energie, Geneeskracht)

Honinggidsers (Indicator indicator) leiden jagers bijenkasten; honing en broed gegeten; was gebruikt voor pijlhafting.

5. Struiseieren

Zeldzaam maar gewaardeerd; 1 ei = 24 kippen eieren; schalen gebruikt als waterbakjes.

Seizoens- en regionale variatie

Dieet verschuift met neerslag, locatie en groep. Sommige San supplementeren nu met overheidsrantsoens, geiten of winkelvoedsel, maar traditionele kennis blijft bestaan.