Hoe De VS De Panamakanaal Kregen: Een Revolutie Steunen

Toen Diplomatie Faalde, Werkte Regimeverandering

In 1903 weigerde Colombia (dat toen Panama bezat) het Hay–Herrán Verdrag dat de VS een kanaalzone toekwam. De VS reactie: Panamaanse onafhankelijkheid orchestren.

De Reeks

1. Jan 1903: Hay–Herrán Verdag getekend (VS-Colombia): $10M + $250k/jaar voor 100-jarig pacht van 10 km zone. Colombia Senat verwerpt (soevereiniteit, geld).
2. Zomer 1903: Panamaanse separatisten (geleid door Manuel Amador Guerrero, Philippe Bunau-Varilla) samenspannen met VS (Roosevelt, Hay, Marine).
3. 3 Nov 1903: Panama verklaart onafhankelijkheid. Colombiaanse troepen gestuurd om te onderdrukken.
4. 3–6 Nov: USS Nashville blokkeert Colombiaanse trooplanding bij Colón. VS citeren 1846 verdrag (neutraliteit van doorvaart).
5. 6 Nov: VS erkennen Panama.
6. 18 Nov: Hay–Bunau-Varilla Verdrag getekend (Panama–VS): $10M + $250k/jaar (zelfde $) voor **eeuwige** 16 km zone + bredere rechten. Bunau-Varilla (Frans ingenieur, geen Panameen) onderhandelde; Panameenen woedend.
7. 1904–1914: VS bouwen kanaal. Open aug 1914.

Belangrijkste Spelers

• Theodore Roosevelt: "Ik nam de isthmus." Geloofde kanaal vitaal voor zeemacht, handel.
• Philippe Bunau-Varilla: Frans kanaalmaatschappij lobbyist; regeerde opstand; werd Panamas eerste minister in VS.
• Manuel Amador Guerrero: Panamees leider; 1e President.
• John Hay: Staatssecretaris; onderhandelde verdragen.

Gevolgen

• Kanaal gebouwd – strategisch/economisch triomf.
• Panama: Kreeg onafhankelijkheid maar met VS-grondwet, VS-interventierechten, Kanaalzone exclave (soevereiniteitsschending).
• Colombia: Verloor provincie; $25M betaald 1921 (Thomson–Urrutia Verdrag) als "afsluiting."
• Latijns-Amerika: Verdiepte wantrouwen VS ("Grote Stok," "Dollar Diplomatie").
• 1977 Torrijos–Carter Verdragen: Kanaal teruggegeven aan Panama (1999).

Roosevelt noemde het "de belangrijkste actie die ik in buitenlandse zaken ondernam." Het was ook het archetype van VS kanonenbootdiplomatie in Latijns-Amerika.