Middellandse zee vegetatie: bomen, struiken, kruiden en bloemen van het bekken

Het Middellandse zee bekken (5 biodiversiteitshotspots) herbergt een kenmerkende sclerofylle flora aangepast aan zomerse droogte, winterregen en brand. Vier functionele groepen:

Bomen (Wintergroene sclerofyllen & naaldbomen)

• Aleppoden (Pinus halepensis) – brand-angepast, kustvlaktes.
• Atlasceder (Cedrus atlantica) – Hogere Atlas, Marokko/Algerije.
• Johannisbrodboom (Ceratonia siliqua) – peulen voor voer/suiker; oude teelt.
• Kurkeik (Quercus suber) – geoogst elke 9–12 yr; Portugal/Spanje/Marokko.
• Olijf (Olea europaea) – gedomesticeerd 6.000+ yr; culturele sleutelsoort.
• Steeneik (Quercus ilex) – dominante climaxboom; dicht, hard hout.
• Italiaanse cipres (Cupressus sempervirens) – iconische kolomvorm.
• Libanense ceder (Cedrus libani) – historisch hout; relictpopulaties.
• Zeeden (Pinus pinaster) – hars, hout, duinstabilisatie.
• Pijnboom (Pinus pinea) – pijnnoten; schermdag.

Struiken (Maquis / Garrigue / Chaparral)

• Laurier (Laurus nobilis) – culinair, sacraal.
• Myrte (Myrtus communis) – aromatisch, bessen voor likeur.
• Franse lavendel (Lavandula dentata) – etherele oliën.
• Steekbrem (Ulex europaeus) – stikstofbinder, doornig.
• Italiaanse wegedoorn (Rhamnus alaternus) – haagsoort.
• Kermeseik (Quercus coccifera) – dwergeik; karmelietgastheer.
• Mastix / Lentisk (Pistacia lentiscus) – hars (mastixgom).
• Montpellier cistus (Cistus monspeliensis) – brandovolgert.
• Rozemarijn (Salvia rosmarinus) – culinair, medicinaal.
• Spaanse brem (Spartium junceum) – vezel, sierlijk.
• Tijm (Thymus vulgaris) – antimicrobieel, bijenvoedsel.

Kruiden (Aromatisch, medicinaal, culinair)

• Duizendguldenkruid, venkel, marjolein, munt, oregano, peterselie, salie, boerenkruid, tijm.
• Hoge etherele oliegehalte = droogte/hitteverdediging + menselijke nut.

Bloemen (Geophyten & eenjarigen)

• Lente geophyten: Anemoon, hyacint, iris, narcis, tulip, gladiool – bloeien vóór zomerse droogte.
• Eenjarigen: Klaproos, madelief, boterbloem, blauwklokje – cyclus voltooien in nat seizoen.

Adaptief syndroom

• Kleine, dikke, leerachtige bladeren (sclerofyllie).
• Diepe wortels / zomerdormantie.
• Brandweerbaarheid: uitaaiing (lignotubers), serotinie, rook-gestimuleerde kieming.
• Mutualismen: mycorrhiza, mierverspreiding (elaiosomes).

Deze flora is convergent over vijf Middellandse-klimaatregio's (Californië, Chili, Zuid-Afrika, ZW Australië, Middellandse Zee bekken) – een leerboekvoorbeeld van evolutionaire convergentie.