Zeventiende-eeuwse Nederlandse kolonisten in Nieuw-Nederland (New York, New Jersey, Delaware, Connecticut) clusterden langs de Hudson, Mohawk, Delaware, en Connecticut Rivieren – en hun zijtakken. Zes imperatieven deden dit patroon.
Geen wegen. Rivieren waren de enige betrouwbare bulkscheepvaart. Kano's, platbodems, sloepen verplaatserden bernen, hout, graan, mensen. De Hudson (Muhheakantuck – "rivier die beide kanten stroomt") getijdig tot Albany (150 mijl) was de ruggengraat. Vestigen aan de oever = directe toegang tot het netwerk.
Oppervlaktewater = drinken, koken, wassen, vee, brandbestrijding. Putten waren onbetrouwbaar (brack, besmet, droog). Oeverpercelen garandeerden toegang. Lentehoogwater herlaadde aquifers.
Overstromingsvlakte alluvium – jaarlijks vernieuwde zilt, hoog organisch materiaal, neutrale pH. "Intervale" gronden (overstromingsvlakte weilanden) produceerden 2-3x hogere opbrengsten dan hoger gelegen gronden. Tarwe, rogge, maïs, tabak, vlas. Nederlandse intensieve landbouw (mest, gewasrotatie) maximaliseerde opbrengsten.
Rivier = gracht. Wijd, getijdig, stroom-geslagen – moeilijk te oversteken onder vuur. Palissades + rivier = vesting. Fort Orange (Albany), Fort Amsterdam (NYC), Esopus (Kingston) alle rivier-geankerd. Inheemse conflicten (Esopus Oorlogen, Kieft's Oorlog) maakten dit realiteit.
Oever = winkel. Kooplieden (Philipse, Van Rensselaer, Livingston) bouwden herenhuizen aan de oever – commerciële centra.
Nieuws, brieven, ambtenaren, dominees (predikers), huwelijkspartners reisden per rivier. "Sloep tijd" structureerde sociaal leven. Kerk, marktdagen gesynchroniseerd met getijden. De rivier was het internet.
Hudson Valley vestigingspatroon blijft: riviersteden (Yonkers, Tarrytown, Kingston, Hudson, Albany) vs. binnenlandse gaten. De Erie Canal (1825) breidde de logica westwaarts uit. Moderne spoor/autoweg volgde de rivierhelling.
De Nederlanders vestigden zich niet alleen nabij rivieren – ze werden riviermensen. Hun DNA zit in de modder.
Turkije ligt uniek aan de toegang tot de Zwarte Zee, met controle over de Bosporus en Dardanellen die de Zwarte Zee verbinden met de Marmarazee en de Middellandse Zee. Deze strategische positie maakt Turkije een letterlijke en geopolitische brug tussen Europa en Azië. Istanboel, de grootste stad van
Er was geen D-Day-invasie van Duitsland. D-Day (6 juni 1944) was de geallieerde invasie van Normandië, Frankrijk.
De Sainte-Chapelle, gebouwd in 1246 door koning Lodewijk IX, is een adembenemend mooie oase middenin de grijze overheidsgebouwen van het Palais de Justice. Oorspronkelijk deel van het koninklijk paleis, blijft nu alleen de tweeverdiepingskapel. De site is 360 dagen per jaar open. Vanwege nabijheid o
