De Grotevlaktes: Eens een Ondiepe Binnenzee

Honderd miljoen jaar geleden, tijdens de Late Krijt, deelde een grote ondiepe zee—de Western Interior Seaway—Noord-Amerika van de Arctische Oceaan tot de Golf van Mexico. Op zijn maximum bedekte het ~2,6 miljoen km², wat de nuvarande Grotevlaktes, delen van de Rocky Mountains en het Canadese Schild overstroomde.

Zeekenmerken

• Diepte: Meestal 100–600 meter (330–2.000 ft)—ondiep genoeg voor zonlichtdoordringing
• Klimaat: Warm, subtropisch tot gematigd; geen poolijskappen
• Zoutgehalte: Variabel—volledig marien in open secties, brak bij rivierdelta's
• Duur: ~40 miljoen jaar (Late Krijt, ~100–66 Ma)

Zeelicht: Een Fossiele Schatkamer

De zee's krijt- en kleiafzettingen (Niobrara, Pierre, Smoky Hill formaties) bewaren uitzonderlijke fossielen:

• Mosasauriers – 15-meter mariene hagedissen (toppredators)
• Plesiosauriers – langhalsige en korthalsige (polycotyliden)
• Xiphactinus – 6-meter "buldogvis" met haaktanden
• Haaien – Cretoxyrhina (Ginsu-haai), Squalicorax (kraaihaai)
• Ammonieten – opgerolde cefalopoden, indexfossielen voor biostratigrafie
• Inoceramiden – reuzenschelpen die schelppavementen vormden
• Hesperornis – vliegloze getande duikvogels
• Pteranodon – zwevende pterosaurussen nestelend op kustkliffen

Zeeverdwijning & Vlaktevorming

Rond 70 Ma hees de Laramide-ogenese (bergvorming) de Rocky Mountains op. Tegelijkertijd daalde het wereldzeeniveau door afkoeling en verminderde zeebodemverspreiding. De zee droogde zuidwaarts uit, wat achterliet:

• Mariene sedimenten → vruchtbare bodems (Pierre Klei → expansieve klei; Niobrara Krijt → kalksteen)
• Vlakke topografie → ideaal voor graslandontwikkeling
• Mijnbouwmiddelen → bentoniet, gips, petroleum, aardgas
• Fossiele bedden → wereldklasse paleontologische sites (Hell Creek, Dinosaur Provincial Park)

Moderne Bewijzen

Rij I-70 door Kansas: weginsnijdingen tonen krijtlagen met fossiele schelpen. Bezoek Monument Rocks (Kansas) of Badlands (South Dakota)—geërodeerde zeesedimenten. De Ogallala-aquifer, onder de vlaktes gelegen, herlaadt deels uit paleo-zeeformaties. De geest van de zee vormt nog steeds Amerikas graanschuur.