Scots taal in Schotland: 1,5 miljoen sprekers

Scots (niet "Scot") is een Germaanse taalvariëteit nauw verwant aan Engels, gesproken door ongeveer 1,5 miljoen mensen in Schotland (2011 Census: 1,54 mln met "enkele vaardigheden"; 2022 schattingen vergelijkbaar).

Statusdiscussie

• Taal vs. dialect: Taalkundigen classificeren Scots vaak als afzonderlijke taal (afzonderlijke historische ontwikkeling, grammatica, vocabulaire); UK-overheid erkent het als "regionale taal" onder het Europees Handvest.
• Niet Schots-Gaelisch: Gaelisch (Keltisch) heeft ~60.000 sprekers; Scots is Germaans, zuster van Engels.

Waar het gesproken wordt

• Bastions: Noordoosten (Doric), Centraal Gordel, Borders, Orkney/Shetland (Insular Scots).
• Stedelijk: Glasgow, Edinburgh, Aberdeen hebben levendige Scots-sprekende gemeenschappen.
• Diaspora: Ulster-Scots in Noord-Ierland (~100.000); Canadese/NZ gemeenschappen uit 18e–19e eeuw emigratie.

Voorbeelden

• "Aye" = ja; "bairn" = kind; "ken" = weten; "dreich" = somber; "wee" = klein.
• Grammatica: "I'm no comin'" (ik kom niet); "He's awa'" (hij is weg).

Herleving

Scots wordt in sommige scholen geleerd, gebruikt in media (BBC Scotland, The National), en heeft een groeiende literaire scène. De 2011 Census vraag verhoogde zichtbaarheid; advocatie gaat door voor formele onderwijsrechten.