Glasnost: Geïntroduceerd Door Michail Gorbatsjov in 1985

Michail Gorbatsjov, Generaal Secretaris van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie (1985–1991), introduceerde glasnost ("openheid," "transparantie") als kernhervormingsbeleid in 1985–1986, naast perestrojka ("herstructurering").

Wat Glasnost Inhouden

• Mediavrijheid: Ontspannen censuur; eerder verboden onderwerpen (Stalijns misdaden, Tsjernobyl, Oekraïne-oorlog, corruptie, nationalisme) open bespreekbaar.
• Literair/Artistieke vrijheid: Publicatie van Solzjenitsyn, Grossman, Achmatova; avant-garde theater, film.
• Historische herwaardering: Officiële herwaardering van Stalijn, zuiveringen, Molotov-Ribbentrop-pact, Katyn-massamoord.
• Politiek pluralisme (beperkt): Informele groepen, volksfronten, gevrije verkiezingen (1989 Congres van Volksdeputaten).
• Minder geheimhouding: Archieven geopend; buitenlandse reis vereenvoudigd; verstoring buitenlandse uitzendingen gestopt.

Motivaties

• Publieke steun mobiliseren voor perestrojka (economische hervorming) door systeemfalenties te onthullen.
• Corruptie en stagnatie bestrijden door transparantie.
• USSR moderniseren om te concurreren met het Westen.

Onbedoelde Gevolgen

• Ontketende nationalistische bewegingen (Baltische staten, Kaukasus, Oekraïne).
• Ondermijnde legitimiteit Communistische Partij (geschiedenis onthuld).
• Machtigde hervormers (Jeltsin) en hardliners (1981 staatsgreep-poging).
• Bijdrage aan USSR-ontbinding (1991).

Nalatenschap

Glasnost was revolutionair in een systeem opgebouwd op geheimhouding. Het veroorzaakte de instorting niet alleen—maar maakte het mogelijk door het informatiemonopolie te breken. Gorbatsjov won Nobel Vredeprijs (1990); overleden 2022.