De Jasper Zee: oude naam voor de Caspische Zee

De Jasper Zee (Mare Iaspis in Latijn) was de naam die de 1e-eeuw na Chr. Romeinse geograaf Pomponius Mela gaf aan wat we nu de Caspische Zee noemen.

Historische context

In zijn werk De situ orbis libri III (~43 n.Chr.) beschreef Mela de Caspische Zee als:

• "Groen van kleur" (viridi colore) – waarschijnlijk door fytoplanktonbloei, opgeschudde sedimenten, of mineraalreflectie in het ondiepe noordelijke bekken.
• Naam naar jaspis – een groene variant van chalcodoon (microkristallijne kwarts) gewaardeerd in de oudheid. De steenkleur matched de zeeverschijning.
• Verbonden met "Oceanus" – Mela geloofde dat het in de noordelijke oceaan uitmondde (onjuist; het is endoreïsch).

Andere oude namen

• Hyrcanische Zee (Hyrcanum Mare) – naar Hyrcania (regio ten zuiden van Caspische Zee)
• Caspische Zee – naar Caspii-stam (oude bewoners westelijke oevers)
• Albaanse Zee – van Kaukasisch Albanië (oostelijke oevers)
• Chazar Zee – middeleeuws Arabisch/Perzisch (Bahr al-Khazar), naar Chazar-khaganaat
• Chwalyn Zee – Oud-Oost-Slavisch, naar Chwalis (Chwarezm)

Moderne Caspische Zee

Werelds grootste binnenwaterlichaam (371.000 km²), begrensd door Rusland, Kazachstan, Turkmenistan, Iran, Azerbeidzjan. Endoreïsch, brak (1,2% saliniteit), enorme olie/gasreserves, storrogge, waterpeilfluctuaties (±2 m/decennium). De "Jasper Zee"-naam vervaagde naarmate geografische kennis toenam – maar Mela's waarneming van de groene kleur blijft accuraat voor de noorderse ondiepe wateren vandaag.