Voorgangers van Steen Kasteken: Vroegmiddeleeuwse Verdedigingswerken

Voordat stenen kasteelen dominateerden (12e–16e eeuw), gebruikte Europa vroegere verdedigingstypen:

1. Motte-en-Bailey Kasteelen (10e–13e eeuw)

• Motte: Kunstmatige aardheuvel (5–30 m hoog) met houten toren (donjon) erboven.
• Bailey: Omheind erf aan de basis, omringd door palissade en gracht.
• Snel te bouwen (weken); hout/aard; kwetsbaar voor brand, rot, belegerijmachines.
• Normannische overmepeling verspreidde ze over Engeland, Wales, Ierland, Lage Landen.

2. Ringwalburgen (12e–14e eeuw)

• Cirkelvormige/ovale wal en gracht omheining; geen motte.
• Binnenplaats (herenhuis, kapel) + buitenplaats (stal, opslag).
• Sterker dan motten op vlakke grond; minder algemeen.
• Voorbeelden: Sully (Frankrijk), Castleton (Engeland).

3. Vroeg Steen Donjons (11e–12e eeuw)

• Overgang: steenen toren op motte (manteltoren) of vrijstaande grote toren (donjon).
• White Tower (Tower of London, 1078), Colchester, Rochester.
• Brandbestendig, imposant, maar duur; alleen voor rijke heren/koningen.

4. Pre-Kasteel Verdedigingswerken

• Heuvelforten (IJzertijd) – Multivallate aardwerken; hergebruikt in vroegmiddeleeuwen.
• Romeinse forten & muren – Herbezeth (bijv. Portchester).
• Vikingering forten (Trelleborg-type) – Geometrisch, kortlevendig.
• Byzantijnse/Slaven sterke plekken – Hout/steen hybriden.

Steen kasteelen (gordijnmuren, muurtorens, poortgebouwen, concentrische ontwerpen) vervingen deze naarmate belegerijtechnologie (trebuchets, kanonnen) en aristocratische representatie meer permanente, verdedigbare, en prestigieuze architectuur eisten.